Nội dung câu hỏi: Sau khi bố tôi qua đời, gia đình bắt đầu bàn về việc chia di sản thừa kế. Bố tôi không để lại di chúc, tài sản gồm một căn nhà và một mảnh đất đứng tên ông. Ban đầu, các anh chị em trong gia đình đều thống nhất sẽ chia đều, nhưng sau đó một người anh cho rằng mình là người chăm sóc bố lúc cuối đời nên phải được hưởng phần nhiều hơn, thậm chí còn tự ý quản lý và không cho những người khác sử dụng tài sản. Khi tôi đề nghị chia di sản rõ ràng thì giữa các thành viên bắt đầu phát sinh mâu thuẫn, không đạt được thỏa thuận chung.Trong tình huống này, tôi không biết việc không có di chúc thì tài sản sẽ được chia như thế nào, và nếu các bên không thống nhất được thì tôi có thể yêu cầu cơ quan nào giải quyết để bảo vệ quyền lợi của mình ?
Chào bạn, Công ty Luật Chân Thiện Mỹ trả lời câu hỏi của bạn như sau:
1. Cơ sở pháp lý:
– Bộ luật dân sự.
2. Phân chia di sản khi không có di chúc: Có được chia phần hơn vì công chăm sóc?
Đầu tiên, do người bố không để lại di chúc, nên di sản sẽ được chia theo pháp luật.
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:“Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp không có di chúc.”
Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”
Vì vậy, di sản sẽ được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được phân chia theo nguyên tắc bằng nhau, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Bởi lẽ, nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ là nghĩa vụ của con cái, việc cho rằng chăm sóc cha mẹ là cơ sở để chia nhiều hơn là chưa phù hợp.
Tuy nhiên, nếu khi trước khi cha mẹ mất có phát sinh chi phí viện phí hoặc chi phí lo ma chay thì bên thực hiện chi trả trước có quyền yêu cầu hoàn lại số tiền đó trước khi thực hiện phân chia di sản thừa kế. Phần còn lại sẽ tiến hành thực hiện chia thừa kế theo quy định pháp luật.
3. Thẩm quyền và quy trình giải quyết tranh chấp thừa kế
Trong tình huống này, để bảo vệ quyền lợi của mình, người thừa kế nên ưu tiên thương lượng và thỏa thuận với các thành viên trong gia đình về việc phân chia di sản, vì pháp luật luôn khuyến khích các bên tự giải quyết trên cơ sở đồng thuận. Nếu một người đang tự ý quản lý tài sản, các bên có thể yêu cầu minh bạch việc quản lý và thống nhất phương án sử dụng hoặc chia tài sản.
Trường hợp không thể đạt được thỏa thuận, người có quyền thừa kế có thể làm đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc chia di sản thừa kế. Khi đó, cần chuẩn bị các tài liệu như giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, sổ hộ khẩu…), giấy tờ về tài sản (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà…), và các chứng cứ liên quan. Tòa án sẽ căn cứ quy định pháp luật để xác định hàng thừa kế và phân chia di sản theo đúng quy định.
Sau khi có bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật, nếu một bên không tự nguyện thực hiện, người còn lại có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành để đảm bảo việc phân chia tài sản được thực hiện trên thực tế.
Mong rằng phần tư vấn của chúng tôi có thể giúp anh giải đáp được thắc mắc của mình. Nếu bạn có bất cứ thắc mắc nào, vui lòng liên hệ theo Hotline 0917.333.769 hoặc đến Công ty của chúng tôi tại địa chỉ:
Trụ sở chính: 94 Nguyễn Hữu Tiến, phường Tây Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh
Chi nhánh 1: 175 Dương Quảng Hàm, phường An Nhơn, Thành phố Hồ Chí Minh
Chi nhánh 2: 154 Tỉnh Lộ 8, Ấp 1, xã Tân An Hội, Thành phố Hồ Chí Minh
